Trung tâm nghiên cứu văn hóa Chăm tỉnh Ninh Thuận CÓ GÌ HAY, HẤP DẪN DU KHÁCH

0

“Trung tâm nghiên cứu văn hóa Chăm tỉnh Ninh Thuận – Hồn Chăm giữa lòng thành phố”, là câu nói mà du khách đề cập đến một điểm tham quan mới, hấp dẫn ở Ninh Thuận. Vậy, đó là điểm nào? Không đâu khác, đó chính là Trung tâm nghiên cứu văn hóa Chăm tỉnh Ninh Thuận. Một cơ quan đơn nhất, chuyên trách về nghiên cứu, sưu tầm, trưng bày và lưu giữ nhiều hiện vật, văn thư, thư tịch cổ của đồng bào Chăm cả nước nói chung và tại Ninh Thuận nói riêng.

Vài nét về Trung tâm nghiên cứu Văn hóa Chăm tỉnh Ninh Thuận

Chính thức thành lập vào ngày 19 tháng 01 năm 1993 với tên gọi là Trung tâm Nghiên cứu và đào tạo Văn hóa Chăm Ninh Thuận, trực thuộc sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tỉnh Ninh Thuận, về sau đổi tên là Trung tâm nghiên cứu Văn hóa Chăm tỉnh Ninh Thuận. 

Được biết, đây là đơn vị đơn nhất, chuyên trách đặc biệt nghiên cứu, sưu tầm, lưu trữ và bảo tồn các hiện vật gắn liền với văn hóa, cuộc sống và lịch sử đồng bào Chăm sinh sống trên địa bàn tỉnh Ninh Thuận nói riêng và cả nước nói chung.

Qua nhiều năm hoạt động, từ những ngày đầu đầy khó khăn, thiếu thốn về cơ sở vật chất, kinh phí, trang thiết bị cho đến con người. Đến nay, Trung tâm tương đối khang trang dù chưa hoàn thiện về nội thất và trang thiết bị bên trong. Quan trọng là một đội ngũ cán bộ chuyên môn khá vững vàng, được đào tạo bồi dưỡng nâng cao trình kỹ lưỡng. 

Tượng bàn thân vua Po Klong Garai phục chế 2009, hiện đang trưng bày tại trung tâm
Tượng bàn thân vua Po Klong Garai phục chế 2009, hiện đang trưng bày tại trung tâm

Không những vậy, Trung tâm Nghiên cứu Văn hóa Chăm tỉnh Ninh Thuận còn được các nhà sưu tầm ưu ái hiến tặng hiện vật về văn hóa Chăm quý giá. 

Vài trong số đó có thể kể đến các nhà Sưu tập cổ vật nổi tiếng như Lâm Dư Thanh (Dũ Xênh) ở Châu Ổ, Quảng Ngãi; Diệp Gia Tùng (Sùng) ở thành phố Hội An; Nguyễn Ngọc Ẩn ở Mũi Né, Phan Thiết; Nguyễn Văn May ở Bình Thuận; Nguyễn Duy Trường ở Đà Lạt; Thái Hùng Lâm ở Đà Lạt; các nhà sưu tầm, nhân sĩ trí thức Chăm ở Ninh Thuận như: Trượng Tốn; Quảng Văn Đại; Kiều Văn Mạnh; Bá Trung Phụ; Phú Thị Thu; Nguyễn Chí Sơn – Nhà sách Nhân Văn…

Bò thần Nadin - vật cưỡi của vua Po Klong Garai
Bò thần Nadin – vật cưỡi của vua Po Klong Garai

Riêng về văn thư, tư liệu ghi chép qua các giai đoạn lịch sử thì Trung tâm hiện có hệ thống phòng đọc hơn 1.200 bản sách, tư liệu chuyên khảo phục vụ công tác nghiên cứu. Đây là những tư liệu đã được biên chép, lưu trữ, … một vài tư liệu đã xuất bản ra thị trường, đóng vai trò rất lớn trong việc đưa nguồn thông tin đến cho bạn đọc, đọc giả chuyên về nghiên cứu văn hóa, lịch sử Chăm cùng các dân tộc thiểu số.

Đặc biệt hơn, trong kho tư liệu của Trung tâm nghiên cứu văn hóa Chăm tỉnh Ninh Thuận còn đang lưu hàng trăm tư liệu thô và chuyên đề gồm những tư liệu khảo cứu về văn hóa Chăm trong tỉnh và các tỉnh lân cận như Bình Thuận, Bình Định, Phú Yên… Bên cạnh đó, còn có một số chuyên đề nghiên cứu về văn hóa Raglai, Churu, K’ho, Chăm H’roi…

Hàng năm, ngoài thực hiện chức năng nghiên cứu Trung tâm còn mở cửa phục vụ khách tham quan, nghiên cứu trong và ngoài nước đến học tập, tìm hiểu, tra cứu tư liệu để viết chuyên đề, luận văn hàng ngàn lượt; tổ chức truyền dạy nhạc cụ dân tộc Chăm, tổ chức Hội thi diễn tấu nhạc cụ và hát dân ca Chăm – Raglai toàn tỉnh; phối hợp tổ chức trưng bày chuyên đề giới thiệu về văn hóa Chăm cùng với các dân tộc khác. 

Khám phá Trung tâm nghiên cứu Văn hóa Chăm tỉnh Ninh Thuận – Hồn Chăm giữa lòng thành phố

Đầu tiên, trong không gian rộng lớn của khoảng sân, cây cối và nhà trưng bày, văn phòng làm việc của các ban chuyên trách của Trung tâm. Hình ảnh đầu tiên đập vào mắt du khách là vườn gốm như chum, vại, bình, … với đầy đủ kích cỡ lớn nhỏ khác nhau.

Vườn gốm truyền thống Chăm Ninh Thuận
Vườn gốm truyền thống Chăm Ninh Thuận

Điểm nhấn của vườn gốm này là được tạo nán bởi những bàn tay tài hoa của các nghệ nhân danh tiếng làng Chăm Bàu Trúc. Đặc biệt, làng gốm tuy đơn sơ nhưng là sự mô phỏng đang tự hào về một ngành nghề truyền thống cổ nhất Đông Nam Á. Đó là tinh hoa, nghệ thuật và niềm tự hào mà trung tâm cũng như làng Chăm Bàu Trúc đang sở hữu.

Các sản phẩm đều được làm từ những đôi ban tay tài hoa của các nghệ nhân làng Chăm Bàu Trúc
Các sản phẩm đều được làm từ những đôi ban tay tài hoa của các nghệ nhân làng Chăm Bàu Trúc

Qua vườn gốm, đi lên bậc tam cấp là hình ảnh của cối giã gạo, cối xay gạo và cỗ xe trâu, những hình ảnh quen thuộc, hết sức thân thương trong đời sống hàng ngày của đồng bào Chăm. Dẫu là vậy, nhưng hôm nay để tìm được những đồ này tại các làng Chăm là vô cùng khó. Bởi lẽ, cuộc sống hiện nay của đồng bào đã được thay thế bằng các công công cụ, máy móc hiện đại.

Không gian trực bày các hiện vật gắn liền với đời sống hàng ngày
Không gian trực bày các hiện vật gắn liền với đời sống hàng ngày
Cỗ xẻ trâu cỗ được đóng hoàn toàn bằng gỗ
Cỗ xẻ trâu cỗ được đóng hoàn toàn bằng gỗ

Từ cỗ xe trâu trưng bày ở không gian bên ngoài, theo cửa dẫn vào lối tham quan tầng 1 của nhà trưng bày là nơi hiện hữu nhiều hiện vật về trang phục, gốm, hình ảnh, tượng bò thần Nadin, Mukhalinga, tượng bán thân vua Po Klong Garai, biểu tượng trên các lá bùa chú của các tu sĩ Chăm theo tín ngưỡng Bàlamôn và Bàni, khu vực trưng bày nhạc cụ biểu diễn trong các nghi lễ, … các hiện vật làm bằng đồng, sắt, khung dệt thổ cẩm truyền thống, văn thư, thư tịch cổ, …. Tất cả đều phô bày về một nền văn hóa Champa đặc sắc, mang nét riêng biệt không trùng lẫn với dân tộc nào.

Hình ảnh chụp chân dung các phụ nữ Chăm Ninh Thuận
Hình ảnh chụp chân dung các phụ nữ Chăm Ninh Thuận
Không gian trưng bày Mukhalinga gắn liền với vua Po Klong Garai
Không gian trưng bày Mukhalinga gắn liền với vua Po Klong Garai
Nơi trưng bày các nhạc cụ dân tộc của đồng bào Chăm
Nơi trưng bày các nhạc cụ dân tộc của đồng bào Chăm

Tiếp tục di chuyển từ tầng 1 lên tầng 2. Một không gồm các hiện vật như gốm sứ qua các thời kỳ, các chum, vại trong quá trình khảo cổ, sưu tầm, không gia đặt tượng thờ vua Po Rome – vị vua độc lập cuối cùng của Champa, … và đặc biệt là những sắc tứ, sắc mệnh qua các thời vua triều Nguyễn, từ thời Gia Long đến Khải Định sẽ hiện ra trước mắt bạn.

Một biểu tượng trong bùa chúa các các chức sắc Chăm
Một biểu tượng trong bùa chúa các các chức sắc Chăm
Khu vực trưng bày các thư tịch cổ
Khu vực trưng bày các thư tịch cổ

Phải nói rằng, sự xuất hiện của những sắc mệnh qua các thời vua triều Nguyễn đã đánh bật lên giá trị lớn của tầng trưng bày thứ 2 này. Nói đúng hơn, đây là những tài liệu vô cùng quý cho những ai thích nghiên cứu, tìm hiểu về văn hóa, lịch sử người Chăm nói riêng và tỉnh Thuận Hải (nay là Bình Thuận và Ninh Thuận) nói chung.

Khu vực trưng bày sắc mệnh triều Nguyễn và các chum vại cổ
Khu vực trưng bày sắc mệnh triều Nguyễn và các chum vại cổ
Cận cảnh một sắc mệnh triều Nguyễn
Cận cảnh một sắc mệnh triều Nguyễn

Bên cạnh đó, tại tầng 2 bạn còn được dịp chiêm ngắm, tận tay sờ nhiều sản phẩm gốm độc đáo được khai vật trong những lần khảo cổ tại Phan Rang và do các nhà nghiên cứu, khảo cổ, nhà sưu tầm tặng.

Các hiện vật được sưu tầm từ những lần khai quật
Tượng bán thân vua Po Rome - vị vua độc lập cuối cùng của Champa
Tượng bán thân vua Po Rome – vị vua độc lập cuối cùng của Champa

Trên đây chỉ là những điểm nổi cơ bản về một cơ quan đơn nhất, chuyên trách về nghiên cứu, sưu tầm, phát hiện, bảo lưu và trưng hiện vật văn hóa Chăm. Đó là chưa kể đến không gian đang lưu trữ 1,200 bản sách tư liệu chuyên khảo phục vụ nghiên cứu. Chắc chắn, nếu bạn là người thích khám phá, tìm hiểu về văn hóa Chăm thì Trung tâm nghiên cứu Văn hóa Chăm tỉnh Ninh Thuận là nơi không thể bỏ qua.

Thông tin tham quan Trung tâm nghiên cứu Văn hóa Chăm tỉnh Ninh Thuận

  • Địa chỉ: Số 28 đường Tô Hiệu, phường Tấn Tài, Tp Phan Rang – Tháp Chàm, tỉnh Ninh Thuận.
  • Thời gian: từ 7h30 – 17h00 hàng ngày.
  • Giá vé: 15,000 vnđ/người lớn, 7,000vnđ/trẻ em (dưới 10 tuổi).
  • Hướng dẫn đường đi: Tại trung tâm thành phố Phan Rang (ngã 4 Phan Rang, ngay công viên 16 tháng 4), đi về hướng quán bánh canh Nhường (đường Ngô Gia Tự), rẽ trái đi thẳng vào 50m – đến Trung tâm nghiên cứu văn hóa Chăm tỉnh Ninh Thuận.

Travel Writer

Blogger Kafin

Ảnh: Kafin

Liên hệ tư vấn, đặt dịch vụ: 0934.113.464

Leave A Reply

Your email address will not be published.