Quảng cáo

Mới nhất

TỎI TƯƠI VÀ NHỮNG CÔNG DỤNG HỮU ÍCH CHO SỨC KHỎE

Tỏi tươi là nguyên liệu đã quá đỗi quen thuộc trong cuộc sống hàng ngày. Theo đông y, tỏi là một vị thuốc với...

CLB HDV NINH THUẬN: [CHUNG TAY CỨU TRỢ ĐỒNG BÀO MIỀN TRUNG]

Những ngày qua, đồng bào miền Trung đang sống trong cảnh bão chồng bão, lũ chồng lũ. Đỉnh điểm, đợt lũ lớn nhất diễn...

ĐỒNG BÀO CHĂM NINH THUẬN HÂN HOAN ĐÓN CHÀO LỄ HỘI KATE 2020

Kate là một lễ hội lớn của người Chăm theo tín ngưỡng Bàlamôn giáo tại Ninh Thuận. Đây là dịp để đồng bào tưởng...

CHÍNH THỨC RA MẮT CÂU LẠC BỘ HƯỚNG DẪN VIÊN NINH THUẬN

17h00 ngày 06 tháng 08 vừa qua, tại không gian Sen Coffee (khu K1 - Tp Phan Rang), Câu lạc bộ Hướng dẫn viên...

Nét đặc sắc lễ hội Nghinh Ông Nam Hải tại các làng biển tỉnh Ninh Thuận

Quảng cáo
nana homestay

Khamphaninhthuan.com – Được biết đến như một tín ngưỡng tâm linh không thể thiếu trong đời sống văn hóa tinh thần. Lễ hội Nghinh Ông của các cư dân vùng biển Ninh Thuận từ lâu đã dần in sâu vào trong tiềm thức, sinh hoạt. Đó như là một nét phong tục tập quán tốt đẹp được cha ông để lại cho đời sau về tính đoàn kết và hăng hái trong lao động.

Giống như bao lễ hội quan trọng khác của đồng bào dân tộc ở Ninh Thuận, ví dụ như lễ hội Kate của đồng bào Chăm Ahei. Lễ hội Nghinh Ông Nam Hải của các cư dân làng biển Ninh Thuận được ví như một cái tết sum họp, đặc biệt là tại làng biển Mỹ Tân của huyện Ninh Hải. Đây là thời gian để tất cả mọi người quay quần bên nhau để gặp gỡ và chia  những kinh nghiệm quý báu khi bám biển.

Nguồn gốc xuất xứ lễ hội Nghinh Ông Nam Hải của các làng biển tỉnh Ninh Thuận

Theo như lời tường thuật của các bô lão đang gìn giữ và bảo tồn những nghi thức tổ chức lễ hội tại các làng biển. Lễ hội Nghinh Ông hay còn gọi là lễ hội Nghinh Thần có nguồn gốc xuất cứ từ Phú Yên, Bình Định. Hai trong những nơi tại Việt Nam nổi tiếng về việc đánh bắt và khai thác thủy, hải sản.

Sau khi Champa chính thức sáp nhập vào Đại Việt năm 1832 và bắt đầu xuất hiện những cuộc di cư từ bắc miền Trung vào vùng đất Ninh Thuận, Bình Thuận. Ngư dân tại vùng biển Phú Yên, Bình Định đã mang theo những phong tục, tín ngưỡng để thờ cúng trong những lần bám biển.

Mục đích thờ phụng và tôn thờ các vị thần linh biển được hình thành theo trí tưởng tượng và các sự kiện có thật trong đời sống lao động. Đó là những lần ngư dân gặp nạn và nhận được sự hỗ trợ bất ngờ từ các loài cá có kích thước to lớn, đặc biệt là cá voi, cá heo, cá kình.

Từ những điều này, dần dần tín ngưỡng và phong tục thờ cúng trở thành một lễ hội lớn để ngư dân các vùng biển. Mà mục đích chính là tôn thờ và nói lên sự biết ơn sâu sắc về các thần linh đã che chở cho những lần bám biển.

Lễ hội Nghinh Ông Nam Hải Ninh Thuận thờ những vị thần nào?

Dựa theo hệ thống thờ phụng trong nét tín ngưỡng tâm linh dân gian của các làng biển Ninh Thuận. Lễ hội Nghinh Ông Nam Hải được phân chia thành hai hệ thống thờ phụng. Trong đó bao gồm các vị thần hữu hình và vô hình.

Các vị thần hữu hình có nguồn gốc xuất phát từ những loài cá lớn mà ngư dân thường thấy khi bám biển. Tùy theo bản tính mà mỗi loài cá có tính khí khác nhau. Tuy nhiên, đa phần các loài cá được ngư dân tôn sùng và thờ bái thường là những loài rất hay giúp đỡ khi ngư dân gặp nạn.

  • Cá Ông, tức loài cá voi, ngư dân gọi là Ông Nam Hải và sắc phong là Nam Hải Cự Tộc Ngọc Lân thượng đẳng thần.
  • Rái cá, tức loài Rái biển có hình dạng như loài Rái sông nước. Một sát thủ săn mồi với độ thông minh thuyết phục. Rái cá được ngư dân phong là Lang Lại Nhị Đại Tướng Quân.
  • Cá Nược, được gọi là Ông Nược, loài rắn biển lớn, ngư dân thường gọi là Bà Tím hay Công Chúa Thủy Tề và được phong là Đệ Bát Thánh Phi Nương.
  • Ông Hèo được phong là Mộc Trù Thần xà, riêng loài đèn có mồng lớn và nhiều màu sắc thì được gọi là Cô Hồng, được phong là Bát Bửu Công chúa.
  • Đẻn biển, loài rắn đèn ở biển rất độc, dân gian thường gọi là Bà Lạch.

Bên cạnh những vị thần hữu hình có thật trong đời sống. Ngư dân còn tôn sùng những vị thần vô hình được hình thành trong trí tưởng tượng.

Các vị thần vô hình được xây dựng từ trí tượng tượng của ngư dân vùng biển gồm:  Rồng biển, được phong là Ngũ vị Long Vương. Hà Bá, Lệnh Bá Nhất, Đồng Đình Thủy Tộc, theo quan niệm dân là các tướng của Long Vương. Bà Chúa Xứ (vị Thần cai quản một vùng biển); Bà Chúa Đảo (vị thần cai quản các đảo ngoài khơi) …

Trong số tất cả các vị Thần đó. Cá Ông, được ngư dân các vùng biển, nhất là ngư dân vùng biển miền Trung đặc biệt coi trọng, sùng bái. Cốt lõi của việc này chính là những truyền thuyết gắn liền với những câu chuyện cứu người khi ngư dân gặp nạn.

Thời gian diễn ra lễ hội Nghinh Ông Nam Hải tại các làng biển Ninh Thuận

Khác với những lễ hội lớn của đồng bào dân tộc Chăm, Raglai hay người Hoa tại Ninh Thuận. Lễ hội Nghinh Ông Nam Hải tại các làng biển như Vĩnh Hy, Mỹ Tân, Sơn Hải, Cà Ná đúng ba năm sẽ tổ chức một lần. Thời gian tổ chức thường diễn ra sau ngày Giỗ tổ Hùng Vương (mùng 10 tháng 3 âm lịch) trong ba ngày (từ ngày 12/3 – 15/3 âm lịch).

Vì sao lễ hội Nghinh Ông Nam Hải ba năm mới tổ chức một lần?

Đã có rất nhiều câu hỏi đặt ra về thời gian tổ chức lễ hội Nghinh Ông Nam Hải. Vì sao không chọn mốc thời gian một năm, hai năm hay bốn năm để tổ chức lễ hội mà phải là ba năm.

Để giải thích cho điều này, theo các bô lão tại làng biển Mỹ Tân thuộc xã Thanh Hải huyện Ninh Hải. Vốn dĩ, lễ hội ba năm tổ chức một lần là do thực hiện theo phong tục đang tang thờ ba năm giống như người chết. Đây là một tục lệ được tiếp thu từ đạo lí Khổng Tử và được nhân dân áp dụng vào ma chay bao đời nay.  

Ban tế Lễ thực hiện nghi thức tế thần (Ảnh Phùng Thế Vinh)
Ban tế Lễ thực hiện nghi thức tế thần (Ảnh: Phùng Thế Vinh)

Yếu tố thể hiện rõ nhất là khi bất kỳ ai tại vùng biển phát hiện ông (cá ông) trôi dạt vào bờ và mất đi thì người đó phải để đại tang thờ ba năm. Việc để tang thờ phải được thực hiện giống như để đại tang người thân trong gia đình. Điều này sẽ có làng xã chứng gián và ghi nhận rõ ràng.

Quan trọng hơn, trong khoảng thời gian để tang ba năm đó. Ngư dân phải hương khói và thờ cúng một cách đang hoàng, chu tất.

Không khí trang nghiêm trong buổi lễ (Ảnh: Phùng Thế Vinh)
Không khí trang nghiêm trong buổi lễ (Ảnh: Phùng Thế Vinh)

Thoáng nghĩ qua có thể nói đây là một tục lễ phức tạp xưa cũ. Nhưng ngẫm kỷ lại đó là sự đền đáp và là cơ duyên khi ông (cá ông) cho người đó thấy mình mất. Và càng quan trọng hơn, trong lúc để tang này, ngư dân lại sẽ được ông phù hộ bao điều an lành và may mắn khi bám biển.

Lễ hội Nghinh Ông Nam Hải Ninh Thuận được tổ chức ở đâu?

Tại Ninh Thuận, hiện nay có năm làng biển thuộc hai huyện Thuận Nam và Ninh Hải tổ chức. Đây là hai huyện có các làng biển diễn ra lễ hội với quy mô lớn nhất. Đồng thời cũng là hai huyện có quy mô tàu thuyền khai thác tài nguyên biển lớn nhất tỉnh Ninh Thuận.

Tại huyện Ninh Hải, lễ hội Nghinh Ông được tổ chức tại hai làng biển Vĩnh Hy (thuộc xã Vĩnh Hải) và Mỹ Tân (thuộc xã Thanh Hải). Cả hai đều tổ chức lễ hội Nghinh Ông tại lăng thần Nam Hải, nơi an táng và thờ tụng cá ông cũng như các vị thần iInh biển.

Tại huyện Thuận Nam, lễ hội Nghinh Ông được tổ chức tại ba làng biển Đông Hải, Sơn Hải (thuộc xã Phước Dinh) và làng biển Cà Ná (thuộc xã Cà Ná). Cũng như huyện Ninh Hải, cả ba làng biển đều tổ chức lễ hội tại lăng thần Nam Hải của mình.

Quá trình tổ chức lễ hội tại các làng biển tỉnh Ninh Thuận (làng biển Mỹ Tân – huyện Ninh Hải)

Quá trình tổ chức lễ hội Nghinh Ông sẽ được lãnh đạo địa phương phối hợp cùng ban quản lý Lăng thần Nam Hải, ban quản lý lạch, các bô lão cùng những người dân được tính nhiệm. Tất cả sẽ cùng nhau xây dựng một kế hoạch cụ thể, kèm theo đó là phương án tổ chức và xử lý khi có tình huống.

Sau hơn một tháng chuẩn bị, theo như thời gian dự kiến không có vấn đề gì. Lễ hội sẽ chính thức được bắt đầu theo hai phần lễ và hội trong khoảng thời gian ba ngày.

Phần Lễ

Bắt đầu cho lễ hội Nghinh Ông Nam Hải là nghi lễ Nghinh Thần. Đây là nghi lễ quan trọng mang tính cốt lõi sau khi các ban lễ thực hiện nghi thức cúng tế tại lăng.

Thực hiện nghi lễ Nghinh Thần gồm chủ lễ là chánh tế (người đối chấp thần ân), bồi tế (người phụ đối chấp thần ân), hai vị Đông Hiến, Tây Hiến và 6 học trò lễ. Mục đích của lễ Nghinh Thần này là trình diện thần ân trước khi làm lễ đón rước thần ông Nam Hải ngoài biển vào dự lễ.

Ban tế lễ xin thần cho khai mạc lễ hội (Ảnh: Phùng Thế Vinh)
Ban tế lễ xin thần cho khai mạc lễ hội (Ảnh: Phùng Thế Vinh)

Khi phần “lễ” bắt đầu, cả làng đều tập trung cho phần rước Ông. Xuất phát từ lăng Ông, đoàn rước gồm có các bô lão, đoàn múa náp và khoảng mươi chiếc thuyền lớn mang lễ vật chạy ra ngoài biển, đến một vị trí đã định sẵn thì tiến hành cúng tế và xin rước Ông về dự lễ.

Nghi thức Nghinh Ông được thực hiện rất công phu và thận trọng. Đặc biệt là sự góp mặt hàng nghìn người theo đoàn lễ ra khơi rước Ông về.

Tất cả các ban thực hiện Nghi Lễ tại Lăng Thần (Ảnh: Phùng Thế Vinh)
Tất cả các ban thực hiện Nghi Lễ tại Lăng Thần Nam Hải (Ảnh: Phùng Thế Vinh)

Góp mặt trong phần lễ là sự hện diện của tiết mục múa Siêu hay còn gọi là múa Náp. Một trong những di sản văn hóa dân gian của vùng biển miền Trung thể hiện tinh thần chiến đấu chống giặc ngoại xâm.

Điểm đặc biệt của ngư dân vùng biển là họ đã thể hóa được hình ảnh ông Nam Hải với ngài Quan Công (Quan Thánh) – một nhân vật lịch sử ở thời Hậu Hán bên Trung Quốc. Vậy nên, việc tế ông Nam Hải cũng là tế ngài Quan Thánh.

Tiết mục, múa Siêu trong lễ hội Cầu Ngư thể hiện cho tính nhất thể hóa đó. Mục đích của việc múa siêu nhầm nhầm biểu thị uy lực oai nghiêm của ngài, đồng thời cũng bày tỏ lòng kính trọng của người dân đối với ngài trong ngày lễ trọng đại.

Trình diễn múa Náp cho thần xem (Ảnh: Phùng Thế Vinh)
Trình diễn múa Náp cho thần Nam Hải xem (Ảnh: Phùng Thế Vinh)

Tiếp nối màng múa Siêu là phần Hò Bả Trạo, đây là loại hình vừa diễn xướng dân gian vừa là nghi thức chính để khai diễn lễ.

Hò Bả Trạo thường diễn ra khinh Nghinh Ông từ Vạn Lạch trở về Lăng để rước linh Ông nhập Lăng. Bả Trạo là sự tái hiện quá trình lao động của ngư dân trên biển.

Sau trò Bả Trạo là phần lễ tế chính, đây là nghi thức diễn ra khi linh Ông đã nhập vào Lăng với nhiều lễ tế được diễn ra hết sức trang nghiêm. Ban tế lễ gồm các vị: Chánh Tế, Bồi Tế, Đông Hiến, Tây Hiến. Vật tế là một con sống với đầy đủ thủ vị tạng cùng với một đĩa huyết mao. Các đại biểu mời lên dâng lễ để bày tỏ sự trong vọng đối với linh Ông.

Một số hình ảnh trong phần lễ Nghinh Ông Nam Hải năm 2018

Diễu hành Nghinh Ông ngoài biển tại thôn Mỹ Tân huyện Ninh Hải (Ảnh: Phùng Thế Vinh)
Diễu hành Nghinh Ông ngoài biển tại thôn Mỹ Tân huyện Ninh Hải (Ảnh: Phùng Thế Vinh)

Không gian sôi động trước khi đoàn Nghinh Ông lên tàu (Ảnh: Phùng Thế Vinh)
Không gian sôi động trước khi đoàn Nghinh Ông lên tàu (Ảnh: Phùng Thế Vinh)

Đoàn Nghinh Ông lên đến cảng (Ảnh: Phùng Thế Vinh)
Đoàn Nghinh Ông lên đến cảng (Ảnh: Phùng Thế Vinh)

Chuẩn bị ra khơi Nghinh Ông (Ảnh: Phùng Thế Vinh)
Chuẩn bị ra khơi Nghinh Ông (Ảnh: Phùng Thế Vinh)

Đoàn Nghinh Ông tiến ra cửa cảng (Ảnh: Phùng Thế Vinh)
Đoàn Nghinh Ông tiến ra cửa cảng (Ảnh: Phùng Thế Vinh)

Đội tàu Nghinh Ông (Ảnh: Phùng Thế Vinh)
Đội tàu Nghinh Ông (Ảnh: Phùng Thế Vinh)

Đội tàu thần tốc tiến ra khơi Nghinh Ông về (Ảnh: Phùng Thế Vinh)
Đội tàu thần tốc tiến ra khơi Nghinh Ông về (Ảnh: Phùng Thế Vinh)

Đoàn lân sư rồng múa chào mừng Thần về Lăng (Ảnh: Phùng Thế Vinh)
Đoàn lân sư rồng múa chào mừng Thần về Lăng (Ảnh: Phùng Thế Vinh)

Tàu Nghinh Ông cập vào cảng (Ảnh: Phùng Thế Vinh)
Tàu Nghinh Ông cập vào cảng (Ảnh: Phùng Thế Vinh)

Phần hội

Sau phần “lễ” là đến phần “hội” hay còn gọi là hội “ca diên”.

Ca diên là một loại nghệ thuật tuồng xưa cũ được trình diễn trên sân khấu ca kịch chuyên nghiệp cao nhất, lâu đời nhất ở Việt Nam với những khuôn mẫu mang tính kinh điển.

Bộ môn nghệ thuật cổ điển và bác học độc đáo Việt Nam này được hình thành trên cơ sở ca vũ nhạc và các trò diễn xướng dân gian vốn có từ lâu đời.

Hội “ca diên” là lúc hát về những vở tuồng gắn liền với ngài Quan Thánh (Quan Công). Các tuồng thường được diễn trong hội ca diên là: Dương Tượng, Trương Phi đâm tốc, Quan Công tha Tào, Hồi trào chịu tội,… Mỗi ngày đoàn tuồng sẽ hát phải phục vụ liên tục từ khoảng 9 giờ sáng đến 24 giờ.

Khai mạc hội ca diên tại lễ hội Cầu Ngư Mỹ Tân - Ninh Thuận 2018 (Ảnh: Kafin)
Khai mạc hội ca diên tại lễ hội Cầu Ngư Mỹ Tân – Ninh Thuận 2018 (Ảnh: Kafin)

Song song trong phần hội ca diên là nghi thức Đại Bái và Thứ Lễ.

Đại Bái là một nghi thức nằm trong nghi thức Thứ Lễ. Người đảm trách vai trò Đại Bái phải là một diễn viên giỏi trong đoàn hát tuồng.

Nội dung của Đại Lễ là chúc phúc cho chính quyền và nhân dân được Phúc – Thọ – Khang – Ninh, đồng thời xin phép Ông Nam Hải và bà con vạn lạch cho đoàn tuồng hát phục vụ.

Thứ Lễ là một nghi thức phụ nhưng không thể thiếu vì đây là nghi thức Lễ nhằm ôn lại công đức của ông Nam Hải.

Tuồng được hát trong nghi thức Thứ Lễ của Lễ Hội cầu ngư phải là các tích Tuồng về Ông, mà Ông ở đây chính là nhân vật Quan Công.

Các vỡ diễn ca ngời người có công với làng xã, nước nhà được diễn ra trong suốt phần Hội (Ảnh: Kafin)
Các vỡ diễn ca ngời người có công với làng xã, nước nhà được diễn ra trong suốt phần Hội (Ảnh: Kafin)

Diễn ra trong phần hội còn là các hoạt động thể thao thi đấu giữa trai tráng trong làng. Các môn thường được tổ chức trong phần hội là: đua thuyền, bóng chuyền, nhảy bao bố, kéo co… cùng các trò chơi dân gian khác.

Việc tổ chức các trò chơi trong phần hội Nghinh Ông này là để tạo thêm tính sinh động, nhộn nhịp cho lễ hội. Cùng với đó là thắt chặt tình đoàn kết giữa mọi người với nhau. Quan trọng hơn là thể hiện sức mạnh dẻo dai của những trai tráng khi cuộc đời gắn với sóng gió biển cả.

Kết thúc lễ hội cầu ngư là nghi thức Tôn Vương. Lễ Tôn Vương là khát vọng hòa bình của nhân dân, đây là phần hát múa tổng hợp gồm: múa lân, múa long hổ hội, múa chuốc rượu, múa dân bông, … đều cầu quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa.

Nhật ký hành trình miền tháp nắng

Blogger Kafin 

Ảnh: Phùng Thế Vinh & Kafin

Bài viết được tổng hợp từ các thông tin bởi sự cung cấp của các bô lão làng Mỹ Tân – xã Thanh Hải – huyện Ninh Hải, phụ trách việc cúng tế và thực hiện lễ hội.

TƯ VẤN NHANH

Liên hệ tư vấn, đặt dịch vụ: 0934 113 464

2 BÌNH LUẬN

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây

Latest Posts

TỎI TƯƠI VÀ NHỮNG CÔNG DỤNG HỮU ÍCH CHO SỨC KHỎE

Tỏi tươi là nguyên liệu đã quá đỗi quen thuộc trong cuộc sống hàng ngày. Theo đông y, tỏi là một vị thuốc với...

CLB HDV NINH THUẬN: [CHUNG TAY CỨU TRỢ ĐỒNG BÀO MIỀN TRUNG]

Những ngày qua, đồng bào miền Trung đang sống trong cảnh bão chồng bão, lũ chồng lũ. Đỉnh điểm, đợt lũ lớn nhất diễn...

ĐỒNG BÀO CHĂM NINH THUẬN HÂN HOAN ĐÓN CHÀO LỄ HỘI KATE 2020

Kate là một lễ hội lớn của người Chăm theo tín ngưỡng Bàlamôn giáo tại Ninh Thuận. Đây là dịp để đồng bào tưởng...

CHÍNH THỨC RA MẮT CÂU LẠC BỘ HƯỚNG DẪN VIÊN NINH THUẬN

17h00 ngày 06 tháng 08 vừa qua, tại không gian Sen Coffee (khu K1 - Tp Phan Rang), Câu lạc bộ Hướng dẫn viên...
Quảng cáo

TÂM ĐIỂM

TỎI TƯƠI VÀ NHỮNG CÔNG DỤNG HỮU ÍCH CHO SỨC KHỎE

Tỏi tươi là nguyên liệu đã quá đỗi quen thuộc trong cuộc sống hàng ngày. Theo đông y, tỏi là một vị thuốc với...

CLB HDV NINH THUẬN: [CHUNG TAY CỨU TRỢ ĐỒNG BÀO MIỀN TRUNG]

Những ngày qua, đồng bào miền Trung đang sống trong cảnh bão chồng bão, lũ chồng lũ. Đỉnh điểm, đợt lũ lớn nhất diễn...

ĐỒNG BÀO CHĂM NINH THUẬN HÂN HOAN ĐÓN CHÀO LỄ HỘI KATE 2020

Kate là một lễ hội lớn của người Chăm theo tín ngưỡng Bàlamôn giáo tại Ninh Thuận. Đây là dịp để đồng bào tưởng...

CHÍNH THỨC RA MẮT CÂU LẠC BỘ HƯỚNG DẪN VIÊN NINH THUẬN

17h00 ngày 06 tháng 08 vừa qua, tại không gian Sen Coffee (khu K1 - Tp Phan Rang), Câu lạc bộ Hướng dẫn viên...

Review Nana Homestay: GIÁ TỐT, VỊ TRÍ THUẬN LỢI, CHẤT LƯỢNG  OK

Chào cả nhà. Hôm rồi  mình và nhóm bạn có một chuyến du lịch thật tuyệt tại Ninh Thuận. Khí hậu nơi đây tuy...